Terminologie

Protestanten

De term "protestant" verwijst naar een gebeurtenis in Duitsland, in 1529. Op de rijksdag te Spiers/Speyer trachtte de "Gentenaar" Keizer Karel V, in wiens rijk de zon nooit onderging, de nieuwe reformatorische beweging rond de augustijner monnik Maarten Luther te vuur en te zwaard de kop in te drukken. Tijdens de rijksdag (22 april) echter hebben een aantal Duitse vorsten geprotesteerd tegen de wijze waarop de keizer de nieuwe beweging met geweld trachtte te smoren, vanuit de ultima ratio: In Sachen Gottes Ehre, und der Seelen Seligkeit belangend muss ein jeglicher für sich selbst vor Gott stehen und Rechenschaft geben.(de mens is voor zijn zieleheil uiteindelijk verantwoording schuldig aan God). Vanwege dit protest, de naam: protestant Protestantisme is binnen onze lage landen - in de zestiende eeuw - een verzamelnaam voor: lutheranen, doopsgezinden (wederdopers/anabaptisten/mennonieten) en calvinisten.

Geuzen

Een ander protest klonk in Brussel, op 5 april 1566, in de grote zaal van het paleis van de landvoogdes Margaretha van Parma (buitenechtelijke dochter van Keizer Karel en Janneke Vander Gheynst uit Nukerke - niet ver van Horebeke -). Zij kreeg voornamelijk vanwege de lagere adel een smeekschrift aangeboden -en behoorlijk geredigeerd door Willem van Oranje - met het verzoek om de strenge plakkaten omtrent godsdienst te schorsen en de inquisitie te herroepen, want deze wekten onder de bevolking grote ontevredenheid, en dit zou op den duur wel eens kunnen leiden tot oproer of zelfs opstand... Toen de lage adel, met maar liefst 500 in getal, de zaal van de landvoogdes betrad fluisterde de raadsheer van Margaretha haar in het oor: N´ayez pas peur Madame, ce ne sont que des gueux (geen angst, vrouwe, het zijn maar schooiers/bedelaars). Dit werd de geuzennaam voor de protestanten. Er wordt echter zeer getwijfeld aan het mogelijke beeld dat de regentes een "bang en angstig vogeltje" was, bij het zien van de vele edelen. Er wordt dan ook beweerd: En daar stond zij dan...meer vergramd dan waardig (waardigheid was niet haar sterkste kant). En Berlaymont - de raadsheer - zou dan tegen haar gezegd hebben: Mevrouw, moet Uwe Hoogheid geterroriseerd worden door deze bedelaars (ces gueux)?? Want Margaretha was een "pittige - half Vlaamse - tante" die, na de troebelen rond de beeldenstorm, binnen de kortste keren orde en gezag had hersteld. Maar spijtig genoeg voor haar: Don Alvarez de Toledo - hertog van Alva - was reeds onderweg naar de Nederlanden.